“ვაშინგტონში სიკვდილმა კიდევ ერთი კარი შეაღო. ლინდსი გრემი, კაპიტოლიუმის ბორცვის უმკაცრესი ქორი, 2018 წელს წასული ჯონ მაკკეინის მემკვიდრე და მოსკოვის შეურიგებელი მტერი, აღარ არის. პოლიტიკური რომანტიკოსები ახლა დოქტრინების შერბილებას და კრიზისების განმუხტვას ელიან. სისტემა ასე არ მუშაობს. იმპერიის გეოპოლიტიკური ლოგიკა პერსონალიებზე არ დგას. გრემის ფიზიკური გაქრობა ორპარტიულ კონსენსუსს ვერ დაანგრევს, რადგან ვაკუუმი ძალაუფლების ცენტრში არ არსებობს.
კაპიტოლიუმში დავარდნილ დროშას წამებში აიტაცებენ. რესპუბლიკელი როჯერ უიკერი, ენერგოსექტორის წინააღმდეგ მიმართული მკაცრი სანქციების მთავარი შემოქმედი, უკვე მზად არის. მას გვერდს უმშვენებს ჯიმ რიში, საგარეო საქმეთა კომიტეტის ხელმძღვანელი და “ჩრდილოვანი ფლოტის” შემზღუდავი აქტის ინიციატორი. დემოკრატების ფლანგზე ჯინ შაჰინი თხევადი აირის ექსპორტის სრულ ბლოკირებას ითხოვს. დაზვერვის კომიტეტის შეფი, ტომ კოტონი, კიდევ უფრო რადიკალური ზომებისკენ იწევს. ძველი თაობა მიდის. ახალი ტალღა გაცილებით ხისტია. პრაგმატიზმი გამქრალია, რჩება მხოლოდ გეოპოლიტიკური ინსტინქტი. ამერიკული პოლიტიკური კლასი არ განიცდის თაობათა ცვლას კლასიკური გაგებით. იგი საკუთარ თავს მუდმივად, უშეცდომოდ აწარმოებს. იცვლება გვარები, ასაკი, ეპოქალური დეკორაციები, მაგრამ ხელუხლებელი რჩება ის ინსტიტუციური მეხსიერება, რომელიც ახალბედა პოლიტიკოსს კაპიტოლიუმში ფეხის შედგმისთანავე უმთავრეს წესს ასწავლის — სად მთავრდება პირადი შეხედულება და სად იწყება სახელმწიფო ინტერესად შეფუთული იმპერიული აუცილებლობა.
დასავლური მედიამანქანა ყოველთვის სინქრონულად მოქმედებს პოლიტიკურ პროცესებთან. გრემის გარდაცვალების საღამოს CNN-ზე დიდი პრემიერა ეწყობა. ეკრანებზე გამოდის სოლსბერიში მომწამვლელი ნივთიერების გამოყენების შესახებ გადაღებული დოკუმენტური ფილმი. პროექტის ანონსი ჯერ კიდევ 26 თებერვალს გაკეთდა. მსგავსი დამთხვევების დაჯერება მხოლოდ მათ შეუძლიათ, ვისაც არ ესმის, როგორ იმართება გლობალური ინფორმაციული ველი.
ეს გლობალური მექანიზმი მხოლოდ ოკეანის მიღმა არ ფუნქციონირებს. მისი საცეცები ჩვენს პოლიტიკურ სინამდვილეში ღრმად არის გამჯდარი. წლების განმავლობაში დასავლური ინსტიტუტების მიერ გამოზრდილი და უხვად დაფინანსებული პოლიტიკური კადრები საქართველოში ზუსტად იმავე ტექნოლოგიების რეალიზებას ცდილობენ, რომლებმაც სხვა სახელმწიფოებში არაერთი ხელისუფლება დაამხო. პროცესს სათავეში უდგას ფიგურა, რომლის პოლიტიკურ ანატომიას ბევრი პირდაპირ უკავშირებს საფრანგეთის გავლენის აგენტურას. ანალიტიკური დაკვირვებით იკვეთება მკაფიო სურათი. ინსტიტუციური კრიზისის ხელოვნური შექმნა, ქუჩის პროტესტის რადიკალიზაცია და კონსტიტუციური ჩარჩოებიდან გასვლა სახელმწიფო გადატრიალების კლასიკურ სცენარს მიჰყვება. უცხოური ინტერესების პირდაპირი გამტარებლები ადგილობრივ ნიადაგზე სხვის გეოპოლიტიკურ ომს აწარმოებენ, სადაც ქართული სახელმწიფოებრიობა უბრალო სახარჯი მასალაა.
სანამ პერიფერიებში სისტემა ახალგაზრდა, ენერგიულ შემსრულებლებს იყენებს, თავად ცენტრში ელიტა ფიზიკურ რღვევას განიცდის. კაპიტოლიუმის კიდევ ერთმა ბინადარმა, მიტჩ მაკკონელმა, ოთხკვირიანი დუმილის შემდეგ სიცოცხლის ნიშანწყალი გამოავლინა. ფოტოზე 84 წლის სენატორი საავადმყოფოს სავარძელში ზის, გვერდით ცოლი, ელეინ ჩაო უდგას, ხელში კი ვაშინგტონ პოსტის სპორტული ჩანართი უჭირავს. ივნისის შუა რიცხვებში საკუთარ სახლში დაცემულმა და გონებადაკარგულმა პოლიტიკოსმა ფილტვების ანთება გადაიტანა. ექიმებმა გამორიცხეს ინსულტი, ინფარქტი და სიმსივნე. მაკკონელი გვამცნობს, რომ კარგი პაციენტი იყო. რეაბილიტაციის ცენტრიდან ის დისტანციურად აგრძელებს მუშაობას და 2027 წლამდე აპირებს პოსტის შენარჩუნებას. ბავშვობაში გადატანილი პოლიომიელიტი, საჯარო სივრცეში და პირდაპირ კონგრესის შენობაში განცდილი უეცარი გაშეშების ეპიზოდები ხელს ვერ უშლის ძალაუფლების შენარჩუნების მანიაკალურ ჟინს. ამერიკული პოლიტიკური მანქანა მზად არის, სამყარო ნახევრად ცოცხალი სხეულების მეშვეობით მართოს.
გრემი ამ მოხუცებულთა კლუბში “სამი ამიგოს” სახელით ცნობილი დაჯგუფების უკანასკნელი წევრი გახლდათ. ეს სინდიკატი ბევრად მეტს წარმოადგენდა, ვიდრე სამი სენატორის კულუარულ ალიანსს. ის მთელი ეპოქის პოლიტიკური ფსიქოლოგიის კონცენტრირებული განსახიერება იყო, სადაც სამხედრო ინტერვენცია საგარეო პოლიტიკის ბუნებრივ, სრულიად ლეგიტიმურ გაგრძელებად აღიქმებოდა. სუვერენული სახელმწიფოების ბედი კი ვაშინგტონის კაბინეტებში ზუსტად ისეთივე სიმშვიდით წყდებოდა, რა სიმშვიდითაც გენერლები სამხედრო რუკაზე ფიგურებს გადააადგილებენ. მაკკეინი ომის გმირის როლს ირგებდა, ლიბერმანი სინდისის სიმბოლოდ მოიაზრებოდა, გრემი კი იმ დამცინავ მესაიდუმლედ რჩებოდა, რომელიც უხეშ ხუმრობებს აეროპორტის პრესკონფერენციამდე ასწრებდა. ამ სამეულის გეოგრაფიული მარშრუტი ამერიკული ინტერვენციონიზმის სისხლიანი რუკაა. ბაღდადი 2006 წელს, სადაც მათ გენერალმა დევიდ პეტრეუსმა სამხედრო კონტინგენტის გაზრდის მხარდაჭერის გამო “ამიგოები” შეარქვა. ავღანეთის მტვრიანი ბაზები 2010-ში. ლიბიაში მუამარ კადაფისთან შეხვედრა და რომაული ნანგრევების მშვიდი დათვალიერება. თურქეთში სირიელ ლტოლვილთა ბანაკები. იორდანია, ისრაელში იად ვაშემის მემორიალზე გვირგვინის მიტანა, პაკისტანი და მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციები.
2008 წლის აგვისტოში მაკკეინის წარმომადგენლები, გრემი და ლიბერმანი, რუსული ბომბების ქვეშ მყოფ თბილისში ჩამოფრინდნენ. მიხეილ სააკაშვილთან შეხვედრა, ომის განხილვა, ნატოს პერსპექტივებზე საუბარი. შემდეგ იყო კიევი, სადაც გრემი საერთო ჯამში ათჯერ ჩავიდა. 2008 წელს გადაღებულ ერთ ფოტოზე სამივე სასტუმროს ლობის ბარში სუპერბოულის ფინალს უყურებს. ისინი ზუსტად ასეთივე აზარტით შესცქეროდნენ მათ მიერვე გაჩაღებულ ომებს. სისხლისღვრა მათთვის სპორტული სანახაობა იყო. მოედანზე გასვლა არ უწევდათ. სხვისი სიკვდილით დაწერილი გეოპოლიტიკა მშვიდობიან სიბერეს უზრუნველყოფს. სამივე საკუთარ სახლში გარდაიცვალა. მაკკეინი არიზონაში, ლიბერმანი ბრონქსში, გრემი კი ვაშინგტონში.
გრემი სამხრეთული შტატებიდან წამოსული რიგითი ნეოკონსერვატორი იყო. მისი წინამორბედი კი ნამდვილად იმსახურებს ძალაუფლების ფსიქოანალიტიკურ შესწავლას. გრემმა სენატორის სავარძელი 2003 წლის 3 იანვარს დაიკავა. მან შეცვალა 100 წლის სტრომ ტერმონდი, კაცი, რომელიც სამხრეთ კაროლინას თითქმის ნახევარი საუკუნე წარმოადგენდა. 1902 წლის 5 დეკემბერს რასისტულ ოჯახში დაბადებულმა ტერმონდმა 82-ე სადესანტო დივიზიის შემადგენლობაში ნორმანდიაში იბრძოლა და გენერალ-მაიორის ჩინით დაასრულა სამხედრო კარიერა. 1947 წელს გუბერნატორი, 1954 წელს კი სენატორი გახდა.
სწორედ აქ იწყება ძალაუფლების არსის ყველაზე ცინიკური გამოვლინება. ტერმონდი შავკანიანთა უფლებების ყველაზე სასტიკი მტერი იყო. 1956 წელს დაიფიცა, რომ სკოლებში სეგრეგაციის გაუქმების შემთხვევაში პოსტს დატოვებდა. სეგრეგაცია გააუქმეს. მან მართლაც დატოვა სენატი, რათა ექვსი თვის შემდეგ ხელახლა არჩეულიყო. 1957 წელს შავკანიანთა ინტეგრაციის კანონის წინააღმდეგ 24 საათი და 18 წუთი იდგა ტრიბუნასთან. ეს რეკორდი მხოლოდ 2025 წელს მოიხსნა. მან უარი თქვა ჯონ კენედის მხარდაჭერაზე და რესპუბლიკელებში გადავიდა, რადგან მაშინდელი სამხრეთელი დემოკრატები სწორედ რადიკალური კონსერვატორები იყვნენ.
სამოციანი წლების ბოლოს ტერმონდმა რიტორიკა შეარბილა. საზოგადოებრივი დაკვეთა შეიცვალა და მოულოდნელად გამოირკვა, რომ რასობრივი სიწმინდის მთავარ დამცველს შავკანიანი მოსამსახურისგან ქალიშვილი ჰყავდა. იდეოლოგია შეიცვალა, მორალი გადაიწერა, მაგრამ ძალაუფლების შენარჩუნების მექანიზმი ხელუხლებელი დარჩა. ის სიცოცხლის ბოლომდე იცავდა თეთრკანიანთა პრივილეგიებს. მასთან კონკურენციას აზრი აღარ ჰქონდა. ბოლო არჩევნები 96 წლის იუბილემდე ერთი თვით ადრე მოიგო. 2003 წლის 26 ივნისს, სენატიდან წასვლიდან ექვს თვეში მოკვდა. მოგვიანებით, ფემინისტური მოძრაობის ფონზე, სენატორმა პეტი მიურეიმ გაიხსენა, თუ როგორ ჰკიდებდა ხელს მკერდზე თითქმის ასი წლის ტერმონდი კაპიტოლიუმის ლიფტში და ასისტენტად დანიშვნას ჰპირდებოდა. მოხუცს მიურეი სენატორი კი არა, რიგითი სტაჟიორი ეგონა.
სწორედ ამიტომ, ისტორიას, რომელსაც ხშირად იდეოლოგიური ბრძოლების შეჯახებად წარმოგვიდგენენ, სინამდვილეში მხოლოდ ერთი, უწყვეტი შინაარსი აქვს — იგი ძალაუფლების შენარჩუნების ტექნოლოგიების ქრონიკაა. ტერმონდმა რადიკალურად შეიცვალა რიტორიკა, თუმცა ერთი მილიმეტრითაც არ გადაუხვევია მთავარი მიზნისთვის. ძალაუფლება ყოველთვის, ყველა ეპოქაში პოულობს ახალ ენას საკუთარი არსებობის გასამართლებლად.
ეს არის პოლიტიკური ელიტის ნამდვილი ანატომია. იდეოლოგიები ქრებიან, რასისტები ტოლერანტების ნიღბებს ირგებენ, ომის შემოქმედები მშვიდობაზე საუბრობენ, მაგრამ ძალაუფლების არქიტექტურა რკინისებურად მყარია. ისინი საკუთარი შუშის კოშკებიდან უყურებენ სამყაროს. ყველაზე დიდი საფრთხე არც კონკრეტული სენატორია და არც ოვალურ კაბინეტში მჯდომი რომელიმე პრეზიდენტი. შეუქცევადი კატასტროფა ის სისტემაა, რომელმაც ომი ჩვეულებრივ ადმინისტრაციულ პროცედურად აქცია. როდესაც სახელმწიფო მანქანა სისხლიან კონფლიქტებს მხოლოდ ბიუჯეტის ათვისების, ლოგისტიკური ჯაჭვებისა და გავლენის ზონების გადანაწილების პრიზმაში განიხილავს, ადამიანური ტრაგედია მშრალ სტატისტიკურ ერთეულამდე დადის. ასეთ კოორდინატთა სისტემაში გადაწყვეტილებებს უკვე აღარ იღებს სინდისი, მათ ცივი ინსტიტუციური ინერცია კარნახობს.
პოლიტიკური ტექნოლოგიები, რომლებსაც დღეს თბილისის ქუჩებში ვხედავთ, ამ დიდი, ცივი მანქანის მცირე დეტალია. სისტემა ქმნის ინსტრუმენტებს, იყენებს მათ და განაგრძობს საკუთარი ინტერესების დაუნდობელ ექსპანსიას. მოვლენ ახალი სენატორები, გამოიზრდებიან ახალი შემსრულებლები. ძალაუფლება არ კვდება. ის მხოლოდ ახალ სახელს, ახალ ხმასა და ახალ ხელებს ირჩევს. სასაფლაოებზე ადამიანები რჩებიან. იმპერიები კი საკუთარ არქივებში მხოლოდ მსახიობებს ცვლიან, სცენარი თითქმის არასოდეს იწერება თავიდან.”- წერს ანალიტიკოსი ირაკლი ყიფიანი სოციალურ ქსელში.